6-1

CİLT IV SAYI 2

cilt IV_2

 

Sosyal Bilimler Dergisi Cilt IV Sayı 2

 

Cenk Aygül, Asiatic Mode of Production and The Ottoman Empire 2
Şafak Başa-Mete Yıldız, Birinci Sınıf Mülki İdare Amirliği Düzenlemesi Üzerine Eleştirel Bir Değerlendirme 34
Füsun Kökalan Çımrın, Manuel Castells’i Yeniden Okumak: Küresel Ağ Hareketleri Yaklaşımının Eleştirel Bir Değerlendirmesi 65
Erdinç Durmuş- Aydın Görmez, Oedipus at Colonus as a Divine Comedy 78
Muzaffer Ercan Yılmaz, The Islamist Challenge in Egypt 91
Bülent Evre, Kıbrıslı Türk Siyasal Seçkinlerin Demografik Profilleri 113
C. Erdem Hepaktan- Serkan Çınar, OECD Ülkeleri Vergi Sistemi Esnekliğinin Panel Eşbütünleşme Testleri ile Analizleri 133
Pelin Helvacı, A Pionner in Ottoman Sociology: Prince Sabahattin 154

 

Cenk AYGÜL

ASIATIC MODE OF PRODUCTION AND THE OTTOMAN EMPIRE

ABSTRACT


This article is written with the intent to provide a literature overview of the term ‘Asiatic Mode of Production’. Although the influence of this term seems to have waned, its basic idea that the East is unique, as it has no history seems to linger on. Therefore, it is necessary to take stock of the major contributions to the discussion of the Asiatic mode of production, most notably that of Marx, Anderson and Wickham. In the second half of the paper, the ideas behind the term are applied to the Ottoman Empire and the lack of hereditary nobility and private property are critically examined.
Keywords: Asiatic Mode of Production, Ottoman Empire, Orientalism, Marxism, Feudalism, Agrarian Relations.

ÖZET
Bu makale Asya tipi üretim tarzı üzerine yazılmış eserlerin eleştirel bir incelemesini yapmak amacıyla yazılmıştır. Bu terimin etkisi artık azalmış olsa da, Doğu’nun tarihinin olmadığı ve bu nedenle de Batı’dan farklı olduğu düşüncesi hala etkili olmaya devam etmektedir. Dolayısıyla, Asya tipi üretim tarzı tartışmalarında yapılan, başta Marx, Anderson ve Wickham olmak üzere yazarların katkılarını incelemek gereklidir. Makalenin ikinci yarısında Asya tipi üretim tarzı Osmanlı İmparatorluğu’na uygulanmış ve terim özellikle de sıklıkla gündeme gelen soylu sınıfının ve özel mülkiyetin olmaması bağlamında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Asya Tipi Üretim Tarzı, Osmanlı İmparatorluğu, Oryantalizm, Marksizm, Feodalizm, Tarımsal İlişkiler.

Şafak BAŞA-Mete YILDIZ
BİRİNCİ SINIF MÜLKİ İDARE AMİRLİĞİ DÜZENLEMESİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRMEÖZET
Bu çalışmada, mülki idare sisteminde 2006 yılında yapılan bir yasal düzenleme ile oluşturulan “Birinci Sınıf Mülki İdare Amirliği” statüsü düzenlemesi, mülki idare sisteminin ve mülki idare amirlerinin sorunlarını ne derecede çözebildiği açısından değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, öncelikle bu yeni düzenlemenin ne amaçla, hangi sorunları çözmek için gündeme geldiği incelenmiştir. Bunu takiben, çözülmeye çalışılan sorunun başka ne şekilde çözülebileceği, diğer bir deyişle, bu düzenlemenin alternatiflerinin ne olduğu işlenmiştir. Son olarak, söz konusu düzenlemenin uygulanması sonrasında yaşanan veya yaşanabilecek sorunlar ve bu sorunların olası çözüm yolları da ayrıntılı olarak tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mülki İdare Sistemi, Mülki İdare Amirliği Mesleği, Birinci Sınıf Mülki İdare Amirliği Statüsü.ABSTRACT
This study evaluates the creation process of and problems solved by the creation of a new status in the Turkish Civil Service, namely, the “First Class Civil Service Administrator”. To this end, the reasons for the creation of this status, the law that creates it in 2006 and the implementation process so far are examined in detail. In addition, alternative solutions to the creation of such a status are evaluated. The study concludes with a detailed analysis of the current and future implementation problems and some suggestions for their solutions.Keywords: Civil Service Administration System, Civil Service Administrator Occupation, First Class Civil Service Administrator Status.

 

 

Füsun KÖKALAN ÇIMRIN

MANUEL CASTELLS’İ YENİDEN OKUMAK: KÜRESEL AĞ HAREKETLERİ YAKLAŞIMININ ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRMESİ

ÖZET


Manuel Castells, ağ örgütlenmesi yaklaşımı ile sosyal hareket çalışmalarına büyük katkılar sağlamıştır. Özellikle günümüzün küresel sosyal hareketlerinin örgütlenme modelinin açıklanması bağlamında kullanılan en önemli kaynağın ağ örgütlenmesi modeli olduğu söylenebilir.

Castells’in sosyal hareket çalışmalarına sağladığı bu katkı yanında hareketlerin kategorilendirilmesi bağlamında içine düşmüş olduğu yanılgı büyüktür. Castells, günümüzde gözlemlenen ve birbirlerinden büyük farklılıklar taşıyan birçok hareketi, aynı hareket ailesi içinde değerlendirmektedir. Oysa küresel sosyal hareketler, Castells’in yaklaşımında adı geçen El Kaide, Aum Shirinkyo ve Amerikan Milisleri gibi hareketlerden büyük farklılıklar içermektedir. Dolayısıyla bu çalışmada Castells’in aynı kategoride göstermeye çalıştığı hareketlerin, küresel sosyal hareketlerden farklı olan yönleri vurgulanarak, Castells’in sosyal hareket yaklaşımı eleştirel bir süzgeçten geçirilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Manuel Castells, Enformasyon Teknolojisi, Ağ Toplumu, Küreselleşme, Sosyal Hareketler, Küresel Sosyal Hareketler.

ABSTRACT
Manuel Castells has provided great contributions into social movement studies the theory of
network society. Especially it is possible to say that The Model of Network Organization is the most important model which is used to describe the model of today’s global social movements organization.

However, Castells has provided great contribution into social movement studies, he was quite off the mark when classifying these movements. Many social movements, which are observed
nowadays and have great differences from one to each other are evaluated as in same movement family by him. But actually, global social movements have very big differences from movements such as El Kaide, Aum Shirinkyo, and American Militia which are mentioned in
Castells’approach. The main aims of this study are to emphasize the different aspects of global social movements from movements which are evaluated as the same category by Castells and to critize Castells’ social movement approach.

Keywords: Manuel Castells, Information Technology, Network Society, Globalization, Social Movements,
Global Social Movements.
.

Erdinç DURMUŞ-Aydın GÖRMEZ
OEDIPUS AT COLONUS AS A DIVINE COMEDYABSTRACT
Sophocles’ Oedipus at Colonus was the last play written just before the playwright’s death in 406 B.C. In the play, Sophocles turns back to the figure of Oedipus whom he had once portrayed as the ideal type of Athenian intelligence and daring. In a deeply made analysis of Oedipus at Colonus it is clear that the play fits into the category of divine comedies. The term divine comedy can be considered as a subcategory of a larger genre, and this particular play is a kind of different writing which has its own characteristics. The anarchic cultural milieu of the latter half of the fifth century comprises the moral universe that surrounds Oedipus. The anarchy of the age is mirrored in the unwanted fate of Oedipus that the gods arbitrarily impose upon him. The main theme of the play focuses on the spiritual transformation of Oedipus into a godlike figure and a hero. The polluted, blind and poverty-stricken Oedipus is transformed into something more than man, something godlike. The divine power operates to prepare Oedipus for what he will become. As a divine comic hero, Oedipus has the ability to suffer and endure the adversities. His endurance in adversity makes Oedipus an honorable man and ultimately leads him to heroism. Harmony and order come to Oedipus at the end of his long period time of sufferings, because the gods will it and Oedipus accepts their will. The play ends in a sublime reconciliation between Oedipus and the gods.
Keywords: Divinity, Divine Comic Hero, Athens, Sophocles.ÖZET
“Oedipus at Colonus” Sophocles’in M.Ö.406’da ölümünden kısa bir süre önce yazdığı son eseridir. Oyunda, Sophocles bir zamanlar ideal Atinalı zekâsını ve cesaretini temsil eden “Oedipus” karakterine geri döner. Oyun derinlemesine incelendiğinde bu oyunun ilahi komedya kategorisi içinde olduğu anlaşılacaktır. İlahi komedya daha geniş bir alanın alt kategorisi olarak ele alınabilir ve bu incelediğimiz eser kendine has özellikleri olan farklı bir eserdir. Beşinci yüzyılın ikinci yarısındaki karmaşık kültürel ortam Oedipus’u çevreleyen ahlaki evreni oluşturur. Dönemin karmaşası tanrılar tarafından ona dayatılan Oedipus’un kötü kaderinde yansıtılır. Oyunun ana teması Oedipus’un tanrısal bir figür ve kahraman olmasını sağlayan ruhsal dönüşümü üzerine odaklanır. Kirlenmiş, kör ve fukara Oedipus insandan öte, adeta tanrısal bir varlığa dönüşür. Kutsal güç Oedipus’u sonunda dönüşeceği şeye hazırlamak için devreye girer. İlahi komik bir kahraman olarak Oedipus çile çekme ve zorluklara katlanma yeteneğine sahiptir. Zorluklar karşısındaki direnci onu onurlandırarak adını kahramanlar arasına yazdırır. Uyum ve düzen Oedipus’a uzun süreli çile çekme süreci sonunda gelir çünkü tanrılar böyle buyururlar ve Oedipus da onların buyruğunu kabul eder. Oyun tanrılar ve Oedipus arasındaki görkemli bir uzlaşıyla sona erer.Anahtar Kelimeler: İlahilik, İlahi Komik Kahraman, Atina, Sophocles.

 

 

Muzaffer Ercan YILMAZ

THE ISLAMIST CHALLENGE IN EGYPT

ABSTRACT

This article provides an analytical discussion on the Islamist challenge in Egypt, with an aim to explore conditions and conflict-prone effects of the movement. The study, utilizing a historic analysis, suggests that the Islamic opposition in Egypt is to some extent value-driven, but it is mostly a reaction to undesirable conditions, namely, economic distress, widespread poverty, unjust distribution of national wealth, state suppression, as well as spreading sense of alienation of Islamic views from the political sphere. Hence, the study reaches the conclusion that positive actions should be taken to deal with these issues if the religious opposition is to be successfully managed in Egypt.

Keywords: Islamist Challenge. Islamist Opposition, Political Islam, Egyptian Politics, Egypt.

ÖZET

Bu makale, Mısır’daki rejime yönelik İslamcı-dinsel muhalefet üzerine analitik bir tartışma sunmayı amaçlamaktadır. Tarihsel analiz yöntemine dayanan çalışma, Mısır’daki dinsel muhalefetin kısmen sübjektif dinsel yorumdan kaynaklandığını, ancak daha ziyade, ekonomik baskı, yaygın yoksulluk, ulusal gelirin adaletsiz dağılımı, devlet baskısı ve İslamcı görüşün politik alanda marjinalleştirilmesi gibi bir takım olumsuz koşullara bir reaksiyon olarak ortaya çıktığı sonucuna ulaşmaktadır. Bu sonuca dayanarak, dinsel muhalefetin kontrol altına alınması bağlamında, söz konusu olumsuz koşullar üzerine yapıcı adımlar atılması gereğine dikkat çekilmektedir.

Anahtar Sözcükler: İslamcı Karşıtlık, Dinsel Muhalefet, Siyasal İslam, Mısır Politikası, Mısır.

Bülent EVRE

KIBRISLI TÜRK SİYASAL SEÇKİNLERİN DEMOGRAFİK PROFİLLERİ*

ÖZET

Bu çalışma, siyasal karar alma mekanizmalarında bulunmuş olan Kıbrıslı Türk siyasal seçkinlerin demografik profillerini çıkarmayı amaçlamaktadır. Daha somut olarak belirtmek gerekirse, söz konusu çalışmada, 1976 ile 2010 yılları arasında gerek yasama organında gerekse yürütme organında yer almış olan Kıbrıslı Türk milletvekillerinin çeşitli demografik özellikleri betimlenmekte ve söz konusu özelliklerin, siyasal partiler arasında istatistiksel olarak farklılık gösterip göstermediği sorusuna yanıt aranmaktadır. Bu çalışmanın evrenini 1976-2010 yılları arasında resmi görevde bulunan Kıbrıslı Türk milletvekilleri oluştururken, örneklemini de söz konusu tarihler arasında görevde bulunan 174 milletvekili oluşturmaktadır. Bu çerçevede KKTC Cumhuriyet Meclisi’nin resmi web sayfasındaki milletvekili özgeçmişlerinden elde edilen veriler, istatistiksel olarak analize tabi tutulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Seçkinler, Kıbrıs, Kıbrıslı Tükler, Milletvekilleri, Demografik, Profil.

ABSTRACT
This study aims to identify the demographic profiles of the Turkish Cypriot elites who have held position in decision-making bodies. To state more clearly: The study attempts to describe a variety of demographic characteristics of the Turkish Cypriot parliamentarians holding office either in the legislature or in the executive branch between the years 1976-2010, and to answer whether those characteristics possess statistically significant difference across the political parties. The
population of the study is composed of the Turkish Cypriot parliamentarians who have held
official positions between the years 1976-2010. The sample of the research consisted of 174
parliamentarians who have held office either in the legislature or in the executive branch between the period 1976-2010. Within this framework, the data obtained from the CVs of the
parliamentarians as it is appeared on the official website of TRNC Assembly of the Republic was subjected to statistical analysis.

Keywords: Elites, Cyprus, Turkish Cypriots, Deputies, Demographic, Profile.

*Bu çalışma II. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 21-23 Ekim 2010, İzmir’de sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.

C. Erdem HEPAKTAN-Serkan ÇINAR

OECD ÜLKELERİ VERGİ SİSTEMİ ESNEKLİĞİNİN PANEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTLERİ İLE ANALİZİ

ÖZET


Bu çalışmada, panel veri analizi kullanılarak 1989-2008 yıllarında OECD ülkelerinde kişi başına GSYİH ile vergi gelirleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda panel veri analizine ilişkin birim kök ve eşbütünleşme testleri yapılarak, kişi başına gelir ile vergi gelirleri arasındaki uzun dönem katsayıları araştırılmıştır. Yatay kesit bağımsızlığının bulunması sonucunda, birinci nesil birim kök testleri olan Levin-Lin ve Chu (LLC), Breitung, Im-Pesaran ve Shin (IPS), Fisher ADF, Fisher PP ve Hadri birim kök testleri uygulanmıştır. Eşbütünleşmenin sınanması için, Pedroni, Kao, Johansen-Fisher ve Westerlund eşbütünleşme testleri, uzun dönem katsayıların tahmini için ise, DOLS tahmincisi kullanılmıştır. Vergi esnekliği kavramı, vergi gelirlerinin milli gelirdeki değişmelere karşı duyarlılığını ifade eder. Dolayısıyla milli gelirdeki artışa paralel bir vergi gelirinin sağlanması, vergi esnekliğinin pozitif bir değer aldığını gösterir. Vergi esnekliği pozitif değerler alır ve bu değerler 0 ile 1 aralığındadır. Bu durum, ekonomi literatüründeki çalışmalarla da desteklenir. Ekonometrik analiz sonucunda, kişi başına gelir ve vergi gelirleri arasındaki eşbütünleşme ilişkisine göre, 0,3 ile 0,5 arasında değişen uzun dönem katsayılarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Vergi Esnekliği, Panel Veri Analizi, OECD Ülkeleri, Kişi Başına GSYİH.

ABSTRACT
In this study the relationship between tax incomes and GDP for OECD countries are researched by using panel data analysis for the years 1989-2008. In this context with using unit root and
co-integration tests related with panel data analysis, long-term co-efficents between per capita and tax incomes are studied. As a result of finding horizontal cross section independency, first generation unit root tests Levin-Lin and Chu (LLC), Breitung, Im-Peseran and Shin (IPS), Fisher ADF, Fisher PP and Hadri unit root tests are used. To test co-integration, Pedroni, Kao, Johansen-Fisher and Westerlund tests are utilized, while to forecast long-term co-efficent, DOLS forecaster is used. Tax elasticity conception refers to sensitivity of tax incomes over against the changes of national income. Thus an increase in tax incomes in parallel with an increase in
national income shows that tax elasticity will get positive values. Tax elasticity gets positive
values and these values are between 0 and 1 range. This situation is supported by the studies in economy literature. As a consequence of econometrical analysis according to co-integration
relationship between per capita income and tax incomes, long-term co-efficents are found to be at arrange that changes between 0,3 and 0,5.

Keywords: Tax Elasticity, Panel Data Analysis, OECD Countries, GDP Per Capita.

Pelin HELVACI

A PIONEER IN OTTOMAN SOCIOLOGY: PRINCE SABAHATTİN 

ABSTRACT

This article examines Prince Sabahattin’s place in Ottoman intellectual development that started to flourish in Tanzimat era. Prince Sabahattin is portrayed with his intellectual capacity and his lead in social sciences, rather than his political stance. As an intellectual, Prince Sabahattin was misunderstood in his own period due to his close association to Anglo-Saxon system with decentralization and private initiative issues that were pillars of liberalism. Although he did not involve actively in politics, he influenced the formation of opposition party, Ahrar (Liberal Party). But his main impact was putting individual development to the core for the advancement of the society, which, according to him, was possible only by inner dynamics, rather than applying top-down reforms. For this, he outlined a social program, Meslek-i İçtimai (Profession of Sociology), which was the first attempt to look for the solutions of social problems, like administration, education and village development in a systematic way that he learned from the French sociologist, Le Play. In this program, which was shaped around the belief in the superiority of Anglo-Saxon system, he emphasized the importance of individualistic form of society, rather than communitarian one and for the advancement of society, he put the British type of education to the core, which led the prospering of individual by himself rather than kinship ties or community bonds. The Village Institutes of the 1940s could be traced back him, since he was the first one to mention the importance of village development and was included in his program. Although his distance to Ottoman society could not be ignored because of his belonging to the Ottoman dynasty, as a son of Mahmud Celaleddin Paşa and Seniha Sultan (Abdulhamid II’s sister), compared to his contemporaries, his program was a permanent and a projectionist one, which left an imprint in both Ottoman/Turkish politics and social sciences.

Keywords: Ottoman Sociology, Ottoman intellectuals, Ottoman Liberalism, Le Play, Meslek-i İçtimai, Prince Sabahattin.

ÖZET

Bu makale Prens Sabahattin’in Tanzimat ile başlayan Osmanlı entellektüel gelişimindeki yerini incelemektedir. Prens Sabahattin, bir liberal olarak siyasetteki duruşundan çok sosyal bilimlerdeki yerine göre bir aydın olarak ele alınmıştır. Liberalizmin ana maddeleri olan adem-i merkeziyet ve şahsi teşebbüse inanarak İngiliz sistemiyle yakından ilgilendiği için Prens Sabahattin kendi zamanında anlaşılamamış bir aydındır. Siyasette aktif olarak yer almamasına karşın düşünceleri liberal bir muhalefet partisi (Ahrar) oluşturmuştur. Prens Sabahattin’in asıl etkisi, toplumun gelişimi için yukarıdan uygulanan ihraç edilmiş reformların yerine, kişisel gelişimi savunmasıdır. Fransız sosyolog Le Play’den etkilenerek yönetim biçimi, eğitim ve köy gelişimi gibi sosyal problemlere çözüm aramış ve Meslek-i İçtimai programıyla Osmanlı aydınları arasında ilk defa sistemli bir program uygulamıştır. Anglo-Sakson sisteminin üstünlüğünü savunduğu programında, tecemmüi (komuniter) yerine infiradi (ferdiyetçi) toplum yapısını benimsemiş ve aile ve toplum ilişkileri yerine bireysel gelişimi ön planda tutan İngiliz eğitim sisteminin önemini vurgulamıştır. Prens Sabahattin köylerin gelişimini göz önünde tutan ve programında bunu da kapsayan ilk aydın olduğu için 1940larda gelişen Köy Enstitülerinin oluşumu Prens Sabahattin’e kadar getirilebilir. Mahmud Celaleddin Paşa ve II. Abdülhamid’in kız kardeşi Seniha Sultan’ın oğlu olarak kendisinin Osmanlı toplumuna mesafesi gözden kaçırılamaz, fakat çağdaşlarına göre sosyal programı kalıcı ve ileri görüşlü olması sebebiyle Prens Sabahattin, Osmanlı/Türk siyasetinde ve sosyal bilimlerinde iz bırakmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Sosyolojisi, Osmanlı aydınları, Osmanlı Liberalizmi, Le Play, Mesleki-i İçtimai, Prens Sabahattin.